احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
810
دائرة المعارف گياه درمانى ايران
شده است ، بايد چند دقيقه انگشتان را در آب ژاوال رقيق نگهداريد و بعد در ظرفى آب گرم ، چند قطره سركه بيفزاييد و انگشتها را در آن نگهداريد تا زردى آنها بر طرف شود . ساختمان پوست پوست شامل 2 لايهى اصلى است : يكى « درم » ( Dermis ) يا پوست حقيقى كه بيشتر از نسوج زنده است ؛ لايهى ديگر « اپيدرم » ( Epidermis ) يا « روپوست » كه شامل يك پوشش حفاظتكننده و در حال ريزش با سطح خارجى مرده مىباشد . عرق بدن غدههاى عرق بهخصوص براى كسانى كه فعاليت بدنى دارند و يا براى آنهايى كه در آب و هواى گرم زندگى مىكنند مهمترين ضمايم پوستى محسوب مىشوند . عرق به وسيلهى غدههاى عرق بر سطح خارجى پوست ترشح مىشود و تبخير عرق باعث سرد شدن و در نتيجه باعث تنظيم حرارت بدن مىشود . در سراسر بدن حدود 2 تا 3 ميليون غدهى عرق پخش شدهاند كه ظرفيت كل ترشحى آنها تا 10 ليتر عرق در روز است . چگونگى عمل يك غدهى عرق شبيه كليه است . به اين ترتيب كه غلظت عرق ترشح شده در قسمت غدهاى مساوى با غلظت سرم خون است ولى هنگام عبور از لولههاى مارپيچى و تا رسيدن به سطح پوست مجددا الكتروليتهاى موجود در آن به وسيلهى مجارى جذب مىشوند و در نتيجه عرق نسبت به سرم خون رقيقتر مىشود . اين نوع غدد از نوع اكرين « 1 » هستند و همانطورى كه شرح داده شد سلولهاى آن ، آب و مواد محلول را از خون مىگيرند و به صورت عرق ترشح مىكنند . اين غدد در شرايط عادى روزانه 300 تا 800 سانتيمتر مكعب عرق ترشح مىكنند و در شرايط غير عادى و نامناسب ميزان آن به 1500 سانتيمتر مكعب و حتى بالاتر نيز مىرسد . علاوه بر غدد عرق از نوع اكرين غدههاى عرق از نوع آپوكرين « 2 » نيز در بدن وجود دارند كه سلولهاى خود را به عنوان قسمتى از مواد ترشحى از دست مىدهند . اينگونه مواد ترشحى به وسيلهى يك مجراى لولهاى به درون فوليكول مو مىريزند . محل اتصال اين مجرا به فوليكول مو بالاتر از مجراى غدهى چربى به فوليكول مو مىباشد . غدد عرق از نوع آپوكرين بيشتر در ناحيهى زير بغل و در نواحى اعضاى تناسلى قرار دارند و در انسان وظيفهى شناختهشدهى مهمى ندارند مگر اينكه موجب بوى بدن مىشوند . در حقيقت بوى بدن ناشى از فعاليت باكترىهاى سطحى پوست بر روى عرق از نوع آپوكرين است ؛ درحالىكه خود اين عرق فاقد بو مىباشد . در كودكان اين نوع غدههاى عرق خيلى كوچك هستند و موقع بلوغ رشد مىكنند . سلولهاى اين نوع غدهى عرق ( غدهى آپوكرين ) همراه با مواد ترشحى از درون غده جدا مىشوند و به وسيلهى مجراى لولهاى به درون فوليكول مو مىريزند و از آنجا نيز به سطح پوست مىرسند . ترشحات غدد آپوكرين در سنين بالا كاهش مىيابد . لازم به ذكر است كه ترشحات غدد عرق از نوع اكرين و همچنين از نوع آپوكرين در ابتدا استريل هستند ولى به تدريج تحت تأثير ميكروبهاى موجود در سطح پوست توليد بوى نامطبوع مىكنند ، بهخصوص كه
--> ( 1 ) . Eccrine ( 2 ) . Apocrine